تنظیم فرمان در خودروها

1. فرمان ساده (غیر هیدرولیک – Manual Steering)

مکانیزم کلی:

  • نیروی دست راننده مستقیماً از طریق سیستم مکانیکی به چرخ‌ها منتقل می‌شود.

  • شامل اجزایی مانند:

    • غربیلک فرمان

    • ستون فرمان

    • جعبه فرمان (دنده‌ای یا رک و پینیون)

    • میله‌ها و اتصالات

تنظیمات اصلی:

الف) تنظیم لقی فرمان:

  • علت: لقی بیش از حد باعث کاهش دقت و تأخیر در پاسخ فرمان می‌شود.

  • نحوه تنظیم:

    • در جعبه فرمان‌های دنده‌ای، با تنظیم پیچ تنظیم روی بوش دنده

    • در سیستم‌های رک و پینیون، تنظیم پیچ فشار در انتهای جعبه فرمان

    • توجه: تنظیم بیش از حد باعث سفتی و سایش زودرس می‌شود.

ب) تراز فرمان (Centering):

  • اطمینان از بازگشت خودکار فرمان به حالت مستقیم پس از پیچ

  • معمولاً با تنظیم میله‌های درگ و اتصالات مرتبط است

ج) تنظیم زوایای چرخ‌ها:

  • تو-این (Toe-in/Toe-out)

  • کستر (Caster)

  • کمبر (Camber)

  • این تنظیمات در گاراژهای تخصصی با دستگاه‌های لیزر انجام می‌شود.

2. فرمان هیدرولیک (Power Steering Hydraulic)

مکانیزم کلی:

  • از فشار روغن هیدرولیک برای کمک به نیروی دست راننده استفاده می‌کند.

  • اجزای اصلی:

    • پمپ هیدرولیک (تسمه‌ای)

    • مخزن و مایع هیدرولیک

    • سوپاپ‌های کنترل فشار

    • جعبه فرمان هیدرولیکی یا رک و پینیون هیدرولیک

    • لوله‌ها و شیلنگ‌ها

تنظیمات و نگهداری ویژه:

الف) تنظیم فشار سیستم:

  • فشار پمپ باید طبق مشخصات کارخانه تنظیم شود (معمولاً ۸۰۰-۱۲۰۰ psi)

  • تنظیم با سوپاپ تنظیم فشار روی پمپ یا جعبه فرمان

  • فشار پایین: کمک کم، فرمان سنگین

  • فشار بالا: کمک زیاد، فرمان بیش از حد سبک و احتمال نشت

ب) تنظیم لقی (مشابه فرمان ساده اما با ملاحظات بیشتر):

  • باید با خاموش بودن موتور و خلوت بودن سیستم از فشار انجام شود

  • در برخی سیستم‌ها، تنظیم جداگانه برای بخش هیدرولیک و مکانیک وجود دارد

ج) تنظیم کشش تسمه پمپ:

  • تسمه شل باعث کاهش فشار و وزوز کردن فرمان

  • تسمه سفت باعث سایش بلبرینگ‌های پمپ

د) نگهداری مایع هیدرولیک:

  • بررسی سطح و کیفیت مایع (ATF یا مایع مخصوص)

  • تعویض دوره‌ای (هر ۵۰-۱۰۰ هزار کیلومتر)

  • هواگیری سیستم پس از تعمیرات

ه) تنظیم سوپاپ کنترل:

  • کنترل نسبت کمک بر اساس سرعت خودرو

  • در سیستم‌های پیشرفته با سنسور سرعت الکترونیکی تنظیم می‌شود

3. نکات مشترک و ایمنی

برای هر دو سیستم:

  1. بازبینی دوره‌ای:

    • بررسی لقی کل سیستم

    • بررسی وضعیت اتصالات و سیبک‌ها

    • بررسی وضعیت بوش‌ها و قطعات الاستیک

  2. تنظیمات باید توسط فرد متخصص انجام شود:

    • تنظیم نادرست می‌تواند منجر به:

      • از دست دادن کنترل خودرو

      • سایش غیریکنواخت لاستیک‌ها

      • افزایش مصرف سوخت

      • خستگی زودرس قطعات

  3. علائم نیاز به تنظیم:

    • لقی زیاد فرمان (بیش از ۵-۱۰ درجه)

    • کشیده شدن خودرو به یک طرف

    • برگشت‌ناپذیری فرمان

    • لرزش فرمان در سرعت‌های خاص

    • صداهای غیرعادی هنگام چرخش فرمان

  4. توالی تنظیمات:

    • ابتدا تعمیر یا تعویض قطعات فرسوده

    • سپس تنظیم لقی مکانیکی

    • در انتها تنظیم زوایای چرخ‌ها

توجه: در خودروهای مدرن با فرمان برقی (EPS)، بسیاری از تنظیمات به صورت الکترونیکی و با دیاگ انجام می‌شود و تنظیمات مکانیکی مشابه فرمان‌های هیدرولیک سنتی است.